Άρθρο · 20 Οκτωβρίου 2026
Όταν η ευτυχία μοιάζει πιο δύσκολη από την επιβίωση
Χριστίνα Τζάνη · Ψυχολόγος

Πώς η αγωνία μπορεί να γίνει πιο οικεία από τη χαρά και τι σημαίνει να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να ζει πέρα από την επιβίωση.
Ίσως τελικά ο άνθρωπος να δυσκολεύεται να αντέξει την ευτυχία, γιατί έχει μυηθεί περισσότερο στην αγωνία της επιβίωσης παρά στην ηρεμία της ζωής.
Όταν έχει μάθει να περιμένει το επόμενο δύσκολο, η γαλήνη μπορεί να του φαίνεται ξένη. Αντί να αφεθεί σε ό,τι όμορφο συμβαίνει, αναρωτιέται πόσο θα κρατήσει, τι θα το ανατρέψει, ποιο θα είναι το τίμημα. Και κάπως έτσι, η ανησυχία καταλαμβάνει ακόμη και τον χώρο της χαράς.
Γιατί μέσα στην αγωνία γνωρίζει τον ρόλο του: να προσπαθεί, να προβλέπει, να αντέχει. Μέσα στην ευτυχία καλείται να αφήσει για λίγο την επιφυλακή. Να δεχτεί ότι μπορεί να αγαπηθεί χωρίς να αποδεικνύει διαρκώς την αξία του, να ξεκουραστεί χωρίς ενοχή, να χαρεί χωρίς να προεξοφλεί την απώλεια.
Κι αυτό απαιτεί μια εμπιστοσύνη που ίσως δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να χτίσει. Το γνώριμο, ακόμη κι όταν πονά, του δίνει την αίσθηση ότι ξέρει πώς να σταθεί. Το όμορφο τον εκθέτει στην ελπίδα — και μαζί στην πιθανότητα να πληγωθεί.
Ίσως, λοιπόν, χρειάζεται να μάθουμε και την ευτυχία. Να μένουμε λίγο περισσότερο σε μια ήρεμη στιγμή, χωρίς να την ανακρίνουμε. Να επιτρέπουμε στο καλό να μας αγγίζει, ακόμη κι αν δεν μπορούμε να εγγυηθούμε τη διάρκειά του.
Γιατί η ζωή δεν χρειάζεται να γίνει απολύτως ασφαλής για να μπορέσουμε να τη χαρούμε. Χρειάζεται, σιγά σιγά, να νιώσουμε ότι έχουμε δικαίωμα να ζούμε και πέρα από την προσπάθεια να επιβιώσουμε.
Η ψυχολογική διάσταση
Η παραπάνω σκέψη συναντά τη βιβλιογραφία για τον «φόβο της ευτυχίας»: ορισμένοι άνθρωποι συνδέουν τη χαρά με την προσδοκία ότι θα ακολουθήσει κάτι δυσάρεστο. Η σχετική έρευνα εξετάζει αυτές τις πεποιθήσεις και τη σχέση τους με την ικανοποίηση από τη ζωή. [1]
Έρευνες έχουν επίσης εντοπίσει συσχετίσεις ανάμεσα στον φόβο των θετικών συναισθημάτων, την αυτοκριτική και τη συναισθηματική δυσφορία, καθώς και δυσκολίες στην αποδοχή της συμπόνιας από τον εαυτό ή τους άλλους. Πρόκειται για συσχετίσεις, οι οποίες δεν αποδεικνύουν ότι μια συγκεκριμένη εμπειρία προκαλεί τον φόβο της χαράς. [2, 3]
Η σύνδεση της διαρκούς επιφυλακής με τη δυσκολία να αφεθεί κανείς στην ηρεμία αποτελεί εδώ μια πιθανή ψυχολογική ερμηνεία. Οι εμπειρίες κάθε ανθρώπου χρειάζονται διερεύνηση στο δικό τους πλαίσιο.
Βιβλιογραφία
[1] Joshanloo, M. (2013). The influence of fear of happiness beliefs on responses to the satisfaction with life scale. Personality and Individual Differences, 54, 647–651. https://doi.org/10.1016/j.paid.2012.11.011
[2] Gilbert, P., McEwan, K., Gibbons, L., Chotai, S., Duarte, J., & Matos, M. (2012). Fears of compassion and happiness in relation to alexithymia, mindfulness, and self-criticism. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 85(4), 374–390. https://doi.org/10.1111/j.2044-8341.2011.02046.x
[3] Gilbert, P., McEwan, K., Matos, M., & Rivis, A. (2011). Fears of compassion: Development of three self-report measures. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 84(3), 239–255. https://doi.org/10.1348/147608310X526511